1
अधोलिखितं गद्यांश पठित्वा प्रश्नानां (1-8) विकल्पात्मकोत्तरेभ्य: उचिततमं उत्तरं चिनुत। सामाजिक-सञ्चार-माध्यमम् आधुनिक-युगस्य एतादृशं माध्मम् अस्ति, येन वयम् अखिलविश्वे केनापि सह कुत्रापि सम्पर्कं साधयितुं समर्था: भवेम। अन्तर्जालस्य प्रयोगं विना एतन्न सम्भवति। अद्यत्वे अन्तर्जालस्य कृपया ‘गूगल-फेसबुक-व्हाट्सएप’ इत्यादीनि अनेकानि उपकरणानि उपलब्धानि सन्ति। अधुना तु एतानि सर्वाणि उपकरणानि चल-दूरभाषायन्त्रेऽपि विद्यामानानि सन्ति। गूगलादि उपकरणानां प्रयोगेन वयं कस्मिमन्नपि विषये सर्वं ज्ञातुं शंकुम :। अस्मिन् शब्दकोशानां, नवीन-शोध-कार्याणां सूचनानां च कार्यालयस्य कार्यंणि सम्पादयाम:। विपणिं गन्तु विना वस्तुूनि क्रीणाम: विक्रीणाम: च। अद्यत्वे तु एतादृशी स्थितिरस्ति यत् अन्तर्जालस्य उपयोगं विना वयं किमपि कार्यं सक्षमा: न स्म:। कालान्तरे नि:सशंय: वयं सर्वे अस्मिन्नेव निर्भरा: भविष्याम:। प्रयोग: न कुर्म:, अपितु गूगलशरणंं गच्छाम: । परिवारजनै: सह अपि फेसबुक व्हाट्सएप च इत्याभ्यां माध्यमाभ्यां वार्तालापं कुर्म:। परस्पर-सम्बन्धानाम् अद्य तु किमपि महत्वं नास्ति। एतेषां उपकरणानां सततप्रयोगेण नेत्रदोषा: जायन्तेख् पृष्ठ पीडा भवति, स्मृते: ह्रास: दृश्यते, कार्येषु एकाग्रता नश्यति, सम्प्रेषणक्षमताया: विकास: अवरुध्यते आत्मसम्मानं च भवति। यथा अन्येषा वस्तूनां प्रयोगेण लाभा: हानयश्च भवन्ति, तथैव सामाजिक-सञ्चार-माध्यमस्य प्रयोगेण अपि भवन्ति। अतएव अस्माभि: अस्य सदुपयोग: ग्रहणीया: दुरूपयोग्य: च हातव्या:। ‘हातव्या:’- इत्यस्मिन् पदे क: प्रत्यय: वर्तते?