search
Q: निर्देश- प्रश्न संख्या (208 से 214) अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा सप्तप्रश्नानां (9-15) समीचीनानि उत्तराणि देयानि- एकस्मिं ग्रामे एक निर्धन: कृषक: वसति स्म। स स्वल्पभूखण्डस्य स्वाम्यासीत् । परन्तु तस्य प्रतिवेशी विस्तृतभूखण्डस्य स्वाम्यासीत् । अस्मात् कारणादेव प्रतिवेशी धनवान् आसीत् । स: स्वयं कृषिकार्यं नाकरोत्। तस्य क्षेत्रे श्रमिका: कार्य कुर्वन्ति स्म। प्रतिवेशिमनसि धनाढ्यताया: अहंकार: संजात:। स: प्रायश: निर्धन-कृषकस्यापमानं करोति स्म। अनेन प्रतिवेशिन: व्यवहारेण निर्धन: कृषक: दु:ख्यभवत् । एकदा खिन्नमनसा स्वक्षेत्रेष्वभ्रमत्। तेन एक: जन: स्वक्षेत्रे मूर्छितवस्थायां दृष्ट:। कृषकेण मूर्छितजनस्य जलबिन्दुभि: सेचनं कृतं। कृषकस्य तत्प्रयासेन मूर्छितजन: संज्ञा लब्धवान् ।
question image
  • A. यण्
  • B. गुण
  • C. वृद्धि
  • D. हल्
Correct Answer: Option A - ‘क्षेत्रेष्वभ्रमत्’ इत्यत्र ‘यण्’ सन्धि: विद्यते। अर्थात्- ‘क्षेत्रेष्वभ्रमत’ में यण् सन्धि का विधान है। यदि ह्रस्व या दीर्घ इ, उ, ऋ तथा लृ के बाद असवर्ण स्वर आये तो इ, उ, ऋ, लृ के स्थान पर य्, व्, र्, ल् हो जाते हैं। जैसे– क्षेत्रषु +अभ्रमत् = क्षेत्रेष्वभ्रमत् (यण् सन्धि)।
A. ‘क्षेत्रेष्वभ्रमत्’ इत्यत्र ‘यण्’ सन्धि: विद्यते। अर्थात्- ‘क्षेत्रेष्वभ्रमत’ में यण् सन्धि का विधान है। यदि ह्रस्व या दीर्घ इ, उ, ऋ तथा लृ के बाद असवर्ण स्वर आये तो इ, उ, ऋ, लृ के स्थान पर य्, व्, र्, ल् हो जाते हैं। जैसे– क्षेत्रषु +अभ्रमत् = क्षेत्रेष्वभ्रमत् (यण् सन्धि)।

Explanations:

‘क्षेत्रेष्वभ्रमत्’ इत्यत्र ‘यण्’ सन्धि: विद्यते। अर्थात्- ‘क्षेत्रेष्वभ्रमत’ में यण् सन्धि का विधान है। यदि ह्रस्व या दीर्घ इ, उ, ऋ तथा लृ के बाद असवर्ण स्वर आये तो इ, उ, ऋ, लृ के स्थान पर य्, व्, र्, ल् हो जाते हैं। जैसे– क्षेत्रषु +अभ्रमत् = क्षेत्रेष्वभ्रमत् (यण् सन्धि)।