search
Q: निर्देश:- अधोलिखतं गद्यांशं पठित्वा 71-77 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य: उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत- महाकवि: कालिदास: न केवलं संस्कृतसाहित्यस्य अपितु विश्वसाहित्यस्य श्रेष्ठ: कवि: अस्ति। अतएव इंग्लैंड-देशवासिन: स्वकीयाभ्यां सर्वश्रेष्ठाभ्यां दन्ते-वर्जिलाभ्यां सह तस्य तुलनां कुर्वन्ति। जर्मनीदेशवासिन; तु तं ‘शेक्सपीयर’ इति कथयन्ति। एष; महान् कवि नाटककार: चासीत। कालिदासेन विरचिता: सप्त ग्रन्था: सन्ति एतेषु रघुवंशम्, कुमारसंभवम् इति द्वे महाकाव्ये, ऋतुसंहारम् मेघदूतम् नामके द्वे खण्डकाव्ये, अभिज्ञानशाकुन्तलम्, विक्रमोर्वशीयम्, मालविकाग्निमित्रम् चेति त्रीणि नाटकानि सनित। सौन्दर्य-वर्णने काव्यप्रतिभायां च महाकवि:कालिदास: अद्यापि अप्रतिम: वर्तते। भारतीय महाकविषु स: ‘कविकुलगुरु:’ इति उपाधिना विभूषित:। श्रेष्ठ: कवि:अनयो: पदयो: किं विशेषणपदम् अस्ति?
  • A. कवि:
  • B. श्रेष्ठ कवि:
  • C. श्रेष्ठ:
  • D. उपर्युक्तेषु एकस्मादधिक:
  • E. उपर्युक्तेषु किञ्चन् अपि नास्ति
Correct Answer: Option C - श्रेष्ठ: कवि:अनयो: पदयो: श्रेष्ठ: पदं विशेषणपदमस्ति। अर्थात् ‘श्रेष्ठ: कवि:’ इन दो पदो में ‘श्रेष्ठ:’ पद विशेषण पद है। विशेषण-विशेष्य भाव सम्बन्ध में जो पद होते हैं। उनमें जो विशेषता बताता है वह विशेषण है और जिसकी विशेषता बतायी जाती है वह विशेष्य पद। जैसे- ‘श्रेष्ठ:कवि’ में कवि की श्रेष्ठता को बताया जा रहा है अत: ‘श्रेष्ठ:’ विशेषण और ‘कवि:’ विशेष्य पद है। अत: प्रश्नानुसार समुचित विकल्प (c) है।
C. श्रेष्ठ: कवि:अनयो: पदयो: श्रेष्ठ: पदं विशेषणपदमस्ति। अर्थात् ‘श्रेष्ठ: कवि:’ इन दो पदो में ‘श्रेष्ठ:’ पद विशेषण पद है। विशेषण-विशेष्य भाव सम्बन्ध में जो पद होते हैं। उनमें जो विशेषता बताता है वह विशेषण है और जिसकी विशेषता बतायी जाती है वह विशेष्य पद। जैसे- ‘श्रेष्ठ:कवि’ में कवि की श्रेष्ठता को बताया जा रहा है अत: ‘श्रेष्ठ:’ विशेषण और ‘कवि:’ विशेष्य पद है। अत: प्रश्नानुसार समुचित विकल्प (c) है।

Explanations:

श्रेष्ठ: कवि:अनयो: पदयो: श्रेष्ठ: पदं विशेषणपदमस्ति। अर्थात् ‘श्रेष्ठ: कवि:’ इन दो पदो में ‘श्रेष्ठ:’ पद विशेषण पद है। विशेषण-विशेष्य भाव सम्बन्ध में जो पद होते हैं। उनमें जो विशेषता बताता है वह विशेषण है और जिसकी विशेषता बतायी जाती है वह विशेष्य पद। जैसे- ‘श्रेष्ठ:कवि’ में कवि की श्रेष्ठता को बताया जा रहा है अत: ‘श्रेष्ठ:’ विशेषण और ‘कवि:’ विशेष्य पद है। अत: प्रश्नानुसार समुचित विकल्प (c) है।